Amerikan Rüyası; refah, özgürlük ve herkesin kendi çabasıyla büyük başarılara ulaşabileceği vaadi üzerine kuruldu. Ancak Amerikalı yazar Sinclair Lewis, bu idealin arkasında giderek büyüyen başka bir gerçeği görüyordu. Ona göre konforlu evlerin, başarılı iş insanlarının ve saygın toplulukların ardında maddiyatçılık, toplumsal baskı ve farklı düşüncelere karşı duyulan korku gizleniyordu.
5 Kasım 1930'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanan Lewis, bu ödüle layık görülen ilk Amerikalı yazar oldu. Ancak onun başarısını önemli kılan yalnızca bu tarihî unvan değildi. Lewis, eserlerinde Amerikan toplumunun kendisi hakkında oluşturduğu idealize edilmiş tabloyu sorguluyor, ülkesinin övündüğü değerlerin karanlık taraflarını edebiyat aracılığıyla gözler önüne seriyordu.
Main Street: Amerikan Taşra Yaşamının Görünmeyen Yüzü
Sinclair Lewis'in 1920 yılında yayımlanan Main Street adlı romanı, yazarın edebiyat dünyasında geniş yankı uyandırmasını sağladı. Eser, eğitimli ve yenilikçi düşüncelere sahip Carol Kennicott'un hikâyesini anlatıyor.
Carol, doktor eşiyle birlikte Minnesota'daki kurgusal Gopher Prairie kasabasına taşınır. Yeni yaşamında kasabayı kültürel ve entelektüel açıdan daha gelişmiş bir yere dönüştürmeyi hayal eder. Ancak karşılaştığı gerçekler beklentilerinden oldukça uzaktır.
Kasaba halkının değişime karşı direnci, farklı düşüncelere duyulan şüphe ve geleneksel yaşam biçimine bağlılık, Carol'un hayallerini gerçekleştirmesini zorlaştırır. Lewis, bu hikâye üzerinden özellikle kadınların toplum tarafından belirlenen rollerin dışına çıkma çabalarını ve karşılaştıkları engelleri ele alır.
Romanın en dikkat çekici yönlerinden biri, Amerikan taşra yaşamını romantikleştirmemesidir. Küçük kasabaların ulusal değerlerin ve toplumsal dayanışmanın merkezi olarak görüldüğü bir dönemde Lewis, bu toplulukların dışlayıcı ve baskıcı yönlerini de anlatmayı tercih etti.
Babbitt: Başarının Ardındaki Mutsuzluk
Lewis, 1922 yılında yayımlanan Babbitt romanında Amerikan toplumuna yönelik eleştirilerini daha da ileri taşıdı. Eserin başkahramanı George F. Babbitt, Zenith adlı kurgusal şehirde yaşayan, maddi açıdan başarılı bir emlak komisyoncusudur.
Babbitt, toplumun başarı ölçütlerine göre oldukça iyi bir hayat sürmektedir. İyi bir işi, ekonomik güvencesi ve çevresinde kabul gören bir sosyal konumu vardır. Ancak dışarıdan kusursuz görünen bu yaşamın altında derin bir tatminsizlik yatmaktadır.
Karakterin hayatı büyük ölçüde başkalarının beklentileri doğrultusunda şekillenmiştir. Lewis, Babbitt üzerinden insanların mutluluğu neden maddi varlıklar, toplumsal statü ve başkalarının onayıyla ölçtüğünü sorgular.
Romanın etkisi edebiyatla da sınırlı kalmadı. Babbitt karakteri o kadar tanınır hâle geldi ki karakterin adı, İngilizcede maddiyatçı ve geleneksel orta sınıf değerlerini temsil eden kişiler için kullanılan bir ifadeye dönüştü.
Sinclair Lewis'in Nobel Ödülüyle Gelen Edebiyat Tartışması
Lewis'in toplumsal eleştirileri yalnızca iş dünyası ve aile yaşamıyla sınırlı değildi. 1925 yılında yayımlanan Arrowsmith, bilimsel dürüstlük ile mesleki çıkarlar arasındaki çatışmayı ele aldı. 1927 tarihli Elmer Gantry ise örgütlü din içerisindeki ikiyüzlülüğü ve inanç üzerinden kurulan toplumsal ilişkileri konu edindi.
Bu eserlerde Lewis, toplumun saygın kurumlarının savundukları ilkelerle gerçek hayattaki uygulamaları arasındaki çelişkileri ortaya koydu.
1930 yılında Nobel Edebiyat Ödülü'nü kazanması ise edebiyat çevrelerinde farklı tepkilere yol açtı. Lewis, aynı yıl aralık ayında verdiği The American Fear of Literature (Amerika'nın Edebiyattan Korkusu) başlıklı Nobel konuşmasında Amerikan edebiyatının yalnızca ülkenin başarılarını ve olumlu yönlerini anlatmasının beklenmesini eleştirdi.
Yazar, toplumun rahatsız edici gerçeklerini görmezden gelmeyen isimlere de dikkat çekti. Theodore Dreiser ve Willa Cather gibi yazarları, Amerikan yaşamının görmezden gelinmek istenen yönlerini eserlerine taşıdıkları için takdir etti.
Sinclair Lewis Bugün Neden Hâlâ Önemli?
Sinclair Lewis'in eleştirileri, Amerikan Rüyası'nın tamamen reddedilmesine dayanmıyordu. Onun asıl sorguladığı nokta, fırsat eşitliği ve bireysel özgürlük vaatlerinin zamanla zenginlik, toplumsal itibar ve sorgusuz itaat beklentilerine dönüşmesiydi.
Nobel Ödülü'nün üzerinden 96 yıl geçen Lewis'in eserleri, bugün de toplum, bireysellik ve başarı kavramları üzerine düşündürmeye devam ediyor. Yazarın romanları, bir ülkenin büyüklüğünün yalnızca ekonomik refahıyla değil, kendi çelişkileriyle yüzleşebilme cesaretiyle de ölçülmesi gerektiğini hatırlatıyor.
Lewis'in eleştirdiği Gopher Prairie kasabasına ilham veren Minnesota'daki Sauk Centre de yazarla olan geçmişiyle dikkat çekiyor. Yaşadığı dönemde kasabanın kendisini ve eserindeki tasvirleri hoş karşılamadığı biliniyordu. Ancak bugün kasabanın ana caddesi, "Original Main Street" tabelasıyla anılıyor. Lewis'in çocukluk evi müzeye dönüştürülmüş durumda ve yazarın külleri de kasabanın yerel mezarlığında bulunuyor.
Bir zamanlar kendisini eleştiren yazara tepki gösteren kasaba, bugün onun edebiyat tarihindeki yerini yaşatan mekânlardan biri hâline gelmiş durumda.
OkurLab'ı Google'da Takip Edin
Kültür sanat akışınızı siz yönetin.